عقب‌نشینی بورس کالا از پیش‌دریافت ۱۰۰ درصدی در معاملات فولاد
به گزارش آهن آنلاین؛ بورس کالای ایران در واکنش به کاهش رقابت در معاملات زنجیره فولاد، میزان پیش‌دریافت خرید محصولات این زنجیره را کاهش داد. براساس ابلاغیه شماره ۱۴۰۵/۳۰۰/۳۲۴۳۱ مورخ ۱۳ آبان معاونت پایاپای و خزانه‌داری بورس کالا، از شنبه ۱۶ آبان، میزان پیش‌دریافت خرید شمش و مقاطع طویل فولادی از ۱۰۰ به ۲۰ درصد و پیش‌دریافت تختال و محصولات تخت از ۳۰ به ۱۰ درصد کاهش یافته است. این تصمیم در شرایطی اتخاذ شده که معاملات شمش در هفته دوم آبان با افت قابل‌توجه قیمت و کاهش رقابت همراه شد و هم‌زمان رشد قیمت آهن اسفنجی، حاشیه سود تولیدکنندگان شمش را تحت فشار قرار داد. کاهش پیش‌دریافت اگرچه می‌تواند بخشی از نقدینگی حبس‌شده خریداران را آزاد کند، اما پرسش اصلی این است که آیا تسهیل شرایط خرید به‌تنهایی می‌تواند تقاضای ازدست‌رفته زنجیره فولاد را احیا کند؟
تأثیر کاهش پیش‌دریافت بر معاملات محصولات فولادی
بررسی ابلاغیه جدید بورس کالا نشان می‌دهد که سیاست‌گذار پس از حدود یک ماه، در میزان پیش‌دریافت خرید محصولات فولادی تجدیدنظر کرده است. در ابلاغیه ۱۳ مهر، میزان پیش‌دریافت خرید شمش و بخش عمده مقاطع طویل فولادی به ۱۰۰ درصد رسیده بود؛ تصمیمی که عملا ورود خریداران به رقابت را به تامین کل ارزش معامله پیش از خرید منوط می‌کرد.
بااین‌حال، در ابلاغیه جدید، میزان پیش‌دریافت برای بلوم و بیلت، میلگرد، تیرآهن، نبشی و ناودانی به ۲۰ درصد کاهش یافته است؛ تغییری که می‌تواند شرایط خرید این محصولات را تسهیل کند، اما تأثیر آن بر قیمت تیرآهن و سایر مقاطع فولادی به وضعیت عرضه و تقاضای بازار بستگی دارد. همچنین نرخ پیش‌دریافت تختال، ورق سرد، گالوانیزه، رنگی، قلع‌اندود و محصولات مرتبط با صنایع خودرو و لوازم خانگی از ۳۰ به ۱۰ درصد رسیده است. ورق گرم نیز که پیش از این مشمول پیش‌دریافت ۳۰ درصدی بود، در گروه ۲۰ درصدی قرار گرفته است.
این تغییر را می‌توان نشانه‌ای از چرخش اولویت سیاست‌گذار دانست؛ به این معنا که پس از تلاش برای محدود کردن تقاضای سفته‌بازانه از طریق افزایش پیش‌دریافت، اکنون تسهیل شرایط ورود خریداران به تالار صنعتی در دستور کار قرار گرفته است. البته کاهش پیش‌دریافت به معنای افزایش قطعی تقاضا نیست و میزان اثرگذاری آن به وضعیت نقدینگی صنایع پایین‌دستی و چشم‌انداز فروش محصولات فولادی وابسته خواهد بود.
کاهش رقابت در معاملات شمش
داده‌های معاملات بازار فیزیکی بورس کالا، تصویر روشن‌تری از شرایطی ارائه می‌دهد که به تغییر سیاست پیش‌دریافت منجر شده است. در 11 آبان، از مجموع ۱۰۷ هزار و ۲۷۵ تن شمش عرضه‌شده، ۱۰۶ هزار و ۷۲۵ تن معامله شد؛ بنابراین با وجود فروش تقریبا کامل حجم عرضه، رقابت قیمتی در بخش مهمی از معاملات به‌شدت کاهش یافت. نسبت تقاضا به عرضه نیز از ۱.۶۵ در هفته قبل به ۱.۲۲ رسید.
میانگین موزون قیمت شمش در روز یک شنبه هفته گذشته براساس داده‌های معاملات، حدود ۱۳.۲ درصد نسبت‌به هفته قبل کاهش یافت. این در حالی است که حدود ۶۲ هزار تن از معاملات، معادل ۵۸ درصد حجم فروش، با رقابتی کمتر از پنج درصد نسبت‌به قیمت پایه انجام شد. در واقع، بالا بودن حجم معاملات به معنای رونق بازار نبود و بخش عمده معاملات با حداقل رقابت قیمتی صورت گرفت.
بررسی عملکرد تولیدکنندگان بزرگ نیز از شدت افت قیمت‌ها حکایت دارد. قیمت شمش فولاد بوتیای ایرانیان در فاصله چهارم تا یازدهم آبان ۲۲.۶ درصد و فولاد سیرجان ایرانیان ۲۲ درصد کاهش یافت. افت قیمت فولاد زرند ایرانیان نیز به ۲۱.۳ درصد رسید. فولاد خوزستان به‌عنوان یکی از عرضه‌کنندگان اصلی بازار، کاهش ۲۰.۵ درصدی قیمت را تجربه کرد. در مقابل، برخی عرضه‌کنندگان مانند چادرملو و فولاد غدیر نی‌ریز همچنان رقابت قابل‌توجهی را در معاملات ثبت کردند. این تفاوت نشان می‌دهد فشار قیمتی بیش از همه در محموله‌های حجیم و عرضه‌های بزرگ متمرکز بوده است.
حاشیه سود فشرده فولادی‌ها
افت قیمت شمش در شرایطی رخ داد که بازار مواد اولیه مسیر متفاوتی را طی می‌کرد. میانگین موزون قیمت آهن اسفنجی از 55هزار و 584تومان در سوم آبان به 63 هزار و 300تومان به ازای هر کیلوگرم در دهم آبان رسید که معادل رشد حدود ۱۴ درصدی است. در نتیجه، شمش‌سازان از یک‌طرف با کاهش قیمت محصول نهایی و از طرف‌دیگر با افزایش هزینه مواد اولیه مواجه شدند.
کاهش تقاضا به بخش‌های پایین‌دستی نیز سرایت کرده است؛ به‌طوری‌که میانگین قیمت میلگرد از ۱۱۱ هزار تومان در ششم آبان به ۱۰۵ هزار تومان در سیزدهم آبان کاهش یافت و افت حدود ۵.۴ درصدی را ثبت کرد. در بازار ورق گرم نیز از مجموع ۲۰ هزار و ۶۰ تن عرضه‌شده در معاملات ۱۱ آبان، تنها ۵ هزار و ۹۱۶ تن معامله شد. این آمار نشان می‌دهد مسئله بازار فولاد صرفا به نحوه قیمت‌گذاری شمش محدود نیست و ضعف تقاضا در بخش‌های مختلف زنجیره قابل مشاهده است.
آزمون سیاست جدید بورس کالا
کاهش پیش‌دریافت در کوتاه‌مدت می‌تواند ظرفیت خرید فعالان بازار را افزایش دهد. بنابراین، با فرض ثابت بودن سایر شرایط، خریداران می‌توانند با نقدینگی قبلی، حجم بیشتری از سفارش‌ها را ثبت کنند. بااین‌حال، افزایش ظرفیت خرید الزاماً به معنای رشد تقاضای مؤثر نیست. اگر نوردکاران همچنان با محدودیت فروش محصولات نهایی، کاهش حاشیه سود و انباشت موجودی مواجه باشند، کاهش پیش‌دریافت نیز نمی‌تواند به‌تنهایی انگیزه خرید ایجاد کند. همچنین، اثر این تغییر بر قیمت ورق گالوانیزه و سایر محصولات فولادی به میزان تقاضای واقعی و شرایط عرضه در بازار بستگی دارد. از سوی‌دیگر، کاهش پیش‌دریافت ممکن است زمینه بازگشت تقاضای سفته‌بازانه را فراهم کند؛ همان مسئله‌ای که افزایش پیش‌دریافت در مهرماه با هدف کنترل آن انجام شده بود.
